Bepi Vigna La pietra antica Condaghes, Casteddu, 1999 |
|
A unu studianti de tzitadi du pìgant a traballai in d-una fàbrica ki funt oberendi in d-una bidda de sa Sardinnya. Est una fàbrica ki perou sa genti no da bolit, ca ndi d'iat a furai s'akua e po un'atra arrexoni puru, un'arrexoni maxiosa ki dònat su tìtulu a su libru. A su cumentzu custu studianteddu no-i scit ita parti pigai, ma a s'acabu at'essi issu a movi totu. S'argumentu de s'imponnidura in Sardinnya de fàbricas ki si scit jai ki no ant a tenni benidori, impònnias po s'interessu polìtigu e po su goranju de pagus sceti, est un'argumentu trastijau jai. A marolla tòcat a arregordai a Frantziscu Màsala ("Il dio petrolio", Castello, Casteddu, 1986) e a Juanni Frantziscu Pintore ("Sardigna ruja", Ed. de sa nae, Nùgoro, 1981), librus ki Pepi Vigna connoscit e at liju beni siguramenti. "Il dio petrolio" s'amòstat su ki sutzedit a una comunidadi candu d'imponnint una fàbrica mala, mala ca bolit cumandai totu issa, ca no arrespètat ni su logu e ni is personis, e sa vida da fùrriat a maladia, a una morti longa e trumentada. Tenit sa làcana ca est scritu de manera traballosa, ca pagus funti bonus a du cumprendi, i est una làcana manna, ca totus tèninti deretu de cumprendi e de imparai. "Sardigna ruja" (de innoi a innantis S.R.) inveças est unu libru ki, mancai ki siat longhixeddu, esti scritu de manera simpli e crara sempri, e po unu cant''e cosa "La pietra antica" (de innoi a innantis L.P.A.) d'assimbìllat meda, tanti ki fait a fai una cumparàntzia puru. In capas fuèddanta de sa pròpiu cosa, est a nai de s'imponnidura de una fàbrica e de sa fùrria de sa genti po no si ndi fai furai sa terra ki dis dònat a papai. L.P.A. perou est prus lèbiu meda, ca Vigna est unu scenadori, scrit contus po fumeddus (est unu de is ki ant imbentau a "Nathan Never") e custu naturali suu ndi bessit a foras in custu contu puru. Po nai, mentras in S.R. protagonista est totu sa bidda, in L.P.A. est una personi sceti; mentras in S.R. is atras partis de su contu das fàinti genias de personis, personis pigadas totus impari, in L.P.A. is atras partis das fàinti personis a solas, cun donnya personi ki esprèssat a issa e totu sceti. De sa pròpiu manera, mentras in S.R. nci funt is pòburus ki batàllanta totus impari - mancai ki cun ainas sballiadas - po arrenesci a bivi cumenti dis spètat a is cristianus, in L.P.A. custa batalla no du est o comuncas no est incrarada. Pintore tenit unu naturali de jorronalista, si còntat de una comunidadi e de una sotziedadi, e difatis in S.R. una tzerta realidadi sarda esti spriculada beni meda, e de sa propiu manera est incrarau beni meda s'arrelatu intr''e Economia, Stadu e Arrejoni, ca d'arrexònat e du sprìcat sei sei. Vigna inveças si còntat de una o duas personis sceti, e in prus, in mesu a su contu nci ponit una stòria de stima puru, ki allèbiat su contu e a su ligidori du fait aconfiantzai cun su protagonista; açungei un'àiri de bentura, de sproramentu de unu mundu sconnosçu i ecisosu, e su libru est cumpriu. Est làstima ki siat in italianu sceti e no in sardu puru, ca custu libru scritu in sardu iat'essi un'arregalu agradèssiu de totu is jovoneddus de oi, is pròpius ki ligint a Nathan Never.
Amos Cardia
Càstia s'arcivu stòrigu de "Librus in Sardu"... | |